Koniec wieczności to jedna z ciekawszych powieści Isaaca Asimova, nie będąca częścią cyklu Fundacja ani Roboty. Isaac Asimov przedstawia w niej intrygujący koncept organizacji działającej poza czasem – Wieczność.
Organizacja Wieczność i ich zadania
Członkowie przemieszczają się między wiekami i dokonują subtelnych korekt historii, aby zapobiec katastrofom, wojnom i regresowi cywilizacji.
Ich działania mają zapewnić ludzkości bezpieczny, stabilny i przewidywalny rozwój:
- Obsługa. Zwykli ludzie, ich zadaniem jest utrzymanie maszyn (tzw. kotłow) w gotowości do podrożowania w czasie.
- Obserwator. To początkujący adepci Wieczności, ich zadaniem jest obserwacja oraz raportowanie obserwowanych zachowań.
- Technik. Specjalista od przeprowadzania minimalnych ale koniecznych zmian do osiągnięcia celu.
- Kalkulator. To elita, ktora opracowuje i planuje cele zmian.
Przy okazji zmian zdarza się, że z danego stulecia znika wiele osob, nie pasują bowiem do nowego planu.
Koniec Wieczności oraz historia
Główny bohater, Andrew Harlan, jest wysokiej klasy Technikiem. Do jego zadań należy opracowanie zmiany i przeprowadzenie jej przy minimalnych stratach.
Gdy jednak zakochuje się w kobietę z normalnego czasu, zaczyna podważać sens całego systemu. Miłość staje się dla niego impulsem, by zadać pytanie: czy stabilność i bezpieczeństwo są warte ceny, jaką jest utrata możliwości twórczego rozwoju, ryzyka i wielkich przełomów?
Powieść stopniowo przeobraża się z czysto naukowej historii o podróżach w czasie w filozoficzną opowieść o wolności, konsekwencjach wyborów i odpowiedzialności za bieg dziejów.
Asimov, mimo że pisał w połowie XX wieku, dotknął problemów zaskakująco aktualnych — ingerencji w procesy cywilizacyjne, nadmiernego kontrolowania społeczeństwa oraz pytania, czy eliminowanie ryzyka nie prowadzi do stagnacji.
Wybrane recenzje i krótkie streszczenia
Recenzja – Portal Paradoks.net (Polska)
Podkreśla, że mimo wielkiej koncepcji podróży w czasie, najważniejszym tematem powieści okazuje się miłość i gotowość do poświęceń, jakie jej towarzyszą. Zwraca uwagę, że idea „naprawiania dziejów” jest interesująca, choć nie tak silnie rozwinięta jak emocjonalny konflikt głównego bohatera.
Podróże w czasie tworzą znakomite tło dla historii o miłości i moralnych wyborach. Recenzent uważa, że siłą powieści jest właśnie dramat bohatera, a nie naukowa strona świata.
Recenzja – AtBoundary’s Edge (anglojęzyczna, blog czytelniczy)
Autor recenzji zauważa, że jest bardziej skupione na postaciach niż większość znanych dzieł Asimova.
Jednocześnie zwraca uwagę, że część bohaterów może wydawać się zbyt schematyczna lub mało pogłębiona.
To jedna z bardziej „osobistych” książek Asimova, w której relacje i emocje grają główną rolę. Mimo świetnego pomysłu fabuła czasem cierpi przez uproszczone portrety postaci.
Podsumowanie
Koniec wieczności to nie tylko klasyk science fiction, ale też świetny punkt wyjścia do rozmowy o tym, czy idealnie uporządkowany świat naprawdę sprzyja rozwojowi człowieka.