Fantastyka to bardzo szerokie pojęcie obejmujące różne nurty literackie. Dodatkowo to są nurty filmowe, komiksowe, które łączy jedno – obecność elementów nierealnych lub nadzwyczajnych. W artykule przedstawiam główne podgatunki fantastyki oraz ich tematykę.
Science fiction (SF, fantastyka naukowa)
Tematyka: nauka, technologia, kosmos, przyszłość, sztuczna inteligencja, podróże w czasie. Podgatunki SF są takie:
- Hard SF, ktora ma duży nacisk na realizm naukowy, oparcie w nauce.
- Soft SF z dużym skupieniem na społeczeństwie, filozofii, psychologii.
- Cyberpunk – mroczna przyszłość zdominowana przez technologię i korporacje.
- Space opera – epickie historie kosmiczne.
- Postapokaliptyczna SF – co się stanie w czasach po zagładzie świata.
Osobiście lubię twardą fantastykę naukową, która trwa w kosmosie oraz ma ciekawe spojrzenie w przyszłość wszechświata i rodzaju ludzkiego.
Fantasy
Tematyka: magia, mity, światy alternatywne, elfy, smoki, czarodzieje. Z elementami nadnaturalnymi jako akceptowane część świata. Podgatunki fantasy są takie:
- Urban fantasy – magia w realnym, współczesnym świecie („Harry Potter”, „Miasto Kości”).
- Dark fantasy – mroczne klimaty, groza i moralna niejednoznaczność.
- Sword and sorcery – przygody bohatera w świecie magii i miecza.
- High fantasy (epicka) – rozbudowane światy, walka dobra ze złem.
Horror
Tematyka: strach, nadnaturalne zagrożenia, potwory, duchy, demony. Cechy: celem jest wywołanie lęku lub niepokoju. Podgatunki:
- Psychologiczny horror – lęk rodzi się w umyśle
- Gotycki horror – mroczne zamki, tajemnice, duchy („Drakula”)
- Kosmiczny horror – człowiek wobec obojętnego, niezrozumiałego kosmosu (Lovecraft)
Steampunk, dieselpunk, solarpunk i inne „punki”
- Steampunk – technologia parowa + estetyka XIX w.
- Dieselpunk – lata 20–50 XX w., industrialna alternatywa historii.
- Solarpunk – optymistyczna wizja przyszłości opartej na ekologii i energii odnawialnej.
Fantastyka alternatywna i historyczna
- Historia alternatywne (uchronia) – co by było, gdyby historia potoczyła się inaczej.
- Science fantasy – połączenie magii i nauki.
Fantastyka metafizyczna / filozoficzna
Oparta na refleksji o naturze rzeczywistości, świadomości, istnienia.
Podsumowanie
Kierunków w fantastyce, w książkach i filmach jest naprawdę sporo. Bez względu na rodzaj książki lub filmu, ważne jest abyśmy je czytali i oglądali.